[SYE] TẠI SAO VIỆC ĐẢO LỘN ĐỒNG HỒ SINH HỌC TỰ NHIÊN CÓ THỂ LÀM GIA TĂNG NGUY CƠ MẮC CHỨNG TRẦM CẢM?
![Ảnh bìa bài viết [SYE] TẠI SAO VIỆC ĐẢO LỘN ĐỒNG HỒ SINH HỌC TỰ NHIÊN CÓ THỂ LÀM GIA TĂNG NGUY CƠ MẮC CHỨNG TRẦM CẢM?](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fstorage.googleapis.com%2Fyouth-media%2Fpost-thumbnails%2FLF6VvgWCVEsKLy7AUZJGvJdyHtNd1mRQXv3o14BI.jpg&w=1080&q=75)
- Nghiên cứu chỉ ra rằng hiện tượng đồng hồ sinh học của bạn không đồng nhất với cơ thể có thể làm tăng nguy cơ mắc chứng trầm cảm.
- Ngoài ra, mối liên hệ di truyền giữa thời gian thức giấc và nguy cơ trầm cảm cũng hình thành.
- Cơ thể của bạn hoàn toàn có thể rèn luyện thói quen kết nối nhiều hơn với đồng hồ nội bộ (1.).
- Đặt báo thức để đồng bộ thời gian thức giấc hàng ngày
- Đảm bảo rằng bạn tiếp xúc với ánh sáng mặt trời ngay sau khi thức dậy.
- Duy trì chế độ ăn uống cân bằng và tránh ăn quá nhiều vào ban đêm.
- Tập thể dục thường xuyên.
- Hạn chế ngủ trưa, đặc biệt là tránh ngủ tới chiều.
- Không uống các đồ uống chứa caffeine, có cồn và không hút thuốc lá vào buổi tối.
- Không sử dụng các thiết bị công nghệ ít nhất 1 giờ trước khi đi ngủ.
Đối với một số người, buổi sáng là thời gian làm việc năng suất và tỉnh táo. Tuy nhiên, có những người khác thích ngủ muộn hơn và hoàn thành lượng công việc ưu tiên của họ vào buổi chiều và buổi tối.
Thật trớ trêu thay cho những người có thói quen dậy muộn, khi mà nơi làm việc có xu hướng để nhân viên làm việc theo giờ hành chính từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều các ngày, điều này buộc những “cú đêm” phải thức dậy sớm hơn nhiều so với dự tính của họ.
Hiện nay, nghiên cứu từ Đại học Exeter ở Vương quốc Anh có thể giải thích lý do tại sao sự chênh lệch giữa đồng hồ sinh học và thời gian thức giấc thực tế có thể gây hại cho người lao động.
Nghiên cứu chỉ ra rằng khi mô hình giấc ngủ của mọi người vượt ra khỏi đồng hồ sinh học, nguy cơ họ mắc chứng trầm cảm và lo lắng sẽ có thể gia tăng. Đồng thời, chỉ số sức khỏe của họ cũng có thể bị sụt giảm theo.
Bên cạnh đó, dường như mối liên hệ di truyền giữa thời gian thức giấc thực tế và nguy cơ trầm cảm cũng dần hình thành.

Có khả năng có mối liên hệ di truyền giữa thời gian thức giấc thực tế và chứng trầm cảm
Các nhà nghiên cứu, dựa trên công trình nghiên cứu trước đó của họ, đã xác định được 351 kiểu gen có thể quyết định việc con người trở thành người có thói quen dậy sớm hay là cú đêm.
Sau đó, họ sử dụng một phương pháp phân tích thống kê được gọi là “Mendelian randomization” (2.) để kiểm tra xem liệu các gen này có mối liên hệ nhân quả với 7 kết quả sức khỏe tâm thần và sự hạnh phúc hay không, chẳng hạn như chúng có gây ra chứng trầm cảm cho con người hay không.
Dữ liệu thu được từ hơn 450.000 người trưởng thành từ cơ sở dữ liệu y sinh của Biobank (Ngân hàng sinh học) của Vương quốc Anh đã được sử dụng trong quá trình phân tích này.
Phần dữ liệu này bao gồm thông tin di truyền cũng như đánh giá của mỗi người về việc họ nhận thấy mình là người có thói quen dậy sớm hay là cú đêm.
Nhóm nghiên cứu cũng đã tạo ra một chỉ số mới gọi là “social jet lag” (hiện tượng chênh lệch đồng hồ sinh học của cơ thể do sự bất ổn trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày gây ra). Theo đó, chỉ số này được sử dụng để đo lường mức độ thay đổi của các thói quen ngủ mà mọi người có vào những ngày làm việc và ngày nghỉ của họ.
Hơn 85.000 người tham gia từ Ngân hàng sinh học Biobank của Vương quốc Anh - những người đã đeo máy theo dõi hoạt động trong thời gian ngủ cho phép tiến hành phép đo này.
Sau khi phân tích dữ liệu, nhóm nghiên cứu phát hiện ra rằng những người có sự chênh lệch với nhịp điệu sinh học tự nhiên của bản thân họ gần như cho thấy tình trạng sức khỏe kém hơn và có nhiều nguy cơ mắc chứng trầm cảm, lo lắng hơn.
Thêm vào đó, họ còn tìm ra bằng chứng cho thấy rằng nếu các gen của một người đã lập trình để họ trở thành người hay dậy sớm, thì điều này có thể góp phần giúp họ thoát khỏi chứng trầm cảm, có thể là vì họ sẽ phù hợp hơn với những kỳ vọng của xã hội cũng như nhịp điệu sinh học tự nhiên của họ.
Vậy, chúng ta có thể rút ra điều gì từ nghiên cứu này?
Michelle Drerup - Tiến sĩ Tâm lý học tại Trung tâm Y tế Rối loạn giấc ngủ ở Cleveland, Ohio - người không tham gia vào nghiên cứu này đã giải thích rằng đồng hồ cơ thể, hay còn được gọi là đồng hồ sinh học, là một chiếc đồng hồ nội bộ mà tất cả chúng ta đều có thể theo dõi thời gian thực hiện những hoạt động trong ngày.
Đồng hồ sinh học điều khiển nhịp điệu hàng ngày của cơ thể chúng ta bằng cách kiểm soát những yếu tố như nhiệt độ cơ thể, cảm giác đói và chế độ ngủ - thức.
Cô cho biết thêm: “Ngoài ra, mọi người còn có “thời điểm sinh học” (3.).
Cô nói: ““Những người có thói quen dậy sớm” hay người theo kiểu giờ giấc buổi sáng, có một chiếc đồng hồ nội bộ giúp họ thức dậy sớm hơn, trong khi “cú đêm” hay người theo kiểu giờ giấc ban đêm thường khó đi ngủ sớm và ưa thích việc thức dậy muộn hơn vào buổi sáng".
Cô ấy nói rằng các kiểu giờ giấc thường thay đổi dựa trên tuổi tác, nhưng phần lớn chúng do yếu tố di truyền quyết định và được củng cố theo hành vi.
Các nhà nghiên cứu cho biết những phát hiện này là “bằng chứng vững vàng nhất” cho thấy những người có thói quen dậy sớm có khả năng kháng cự chứng trầm cảm và sức khỏe của họ cũng dần được cải thiện.
Tuy nhiên, Drerup tin rằng cần phải tiến hành nghiên cứu nhiều hơn nữa trước khi chúng ta có thể đi đến kết luận rằng mối quan hệ nhân quả tồn tại giữa thời gian ngủ và nguy cơ trầm cảm.
Cô nói tiếp: “Nếu những “cú đêm” có thể thức dậy sớm hơn một chút, có nghĩa là họ sẽ nhận lấy nhiều ánh sáng ban ngày hơn trong thời gian tỉnh táo, điều này có thể góp phần cải thiện tình trạng sức khỏe của họ”.
Drerup cho biết cô nhận thấy điều quan trọng nhất mà một người cần lưu tâm là việc ngủ đủ giấc có thể đáp ứng nhu cầu cá nhân của họ.

Mọi người có thể làm gì để đồng điệu hơn với đồng hồ sinh học của họ?
Drerup cho biết ở một mức độ nhất định, mọi người có thể đồng bộ với đồng hồ sinh học của mình bằng cách cung cấp các tín hiệu đúng thời điểm để thông báo cho cơ thể rằng đã đến lúc ngủ hoặc thức dậy.
Sau đây là một số gợi ý cô ấy đề xuất giúp bạn có thể rèn luyện cơ thể tuân theo đồng hồ nội bộ:
Cristiano L. Guarana - Tiến sĩ kiêm giáo sư trợ lý ngành Quản trị kinh doanh tại Trường Kinh doanh Kelley - Đại học Indiana và đồng thời là người nghiên cứu chế độ ngủ có ảnh hưởng thế nào đến việc đưa ra quyết định, các mối quan hệ và hành vi trong các bối cảnh tổ chức phức tạp. Ngoài ra, ông cũng đề xuất mọi người nên đeo kính lọc ánh sáng xanh (4.) trước khi đi ngủ để cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Ông đưa ra một nghiên cứu thử nghiệm nhỏ mà ông phụ trách và chỉ ra rằng việc đeo kính lọc ánh sáng xanh giúp cải thiện giấc ngủ, khả năng làm việc và một số hành vi, bao gồm thực thi nhiệm vụ, hành vi công dân tổ chức và hành vi gây ảnh hưởng tiêu cực đến công việc.
Nghiên cứu chỉ ra rằng quá trình lọc ánh sáng xanh có thể có tác dụng sinh lý tương tự như bóng tối vào ban đêm.
Ông gợi ý rằng sự can thiệp của thiết bị này có thể đặc biệt hữu ích đối với những “cú đêm”.
Tuy nhiên, vẫn cần tiến hành nhiều nghiên cứu hơn để xác định được rằng liệu kính lọc ánh sáng xanh có thể là một phương pháp điều trị hiệu quả hay không.
Chủ lao động có thể làm gì để giúp nhân viên của họ?
Guarana cho rằng có một cách lý tưởng có thể được áp dụng, đó là các tổ chức có thể tạo ra các ca làm việc khác nhau, khiến cho lịch trình làm việc linh hoạt hơn hoặc giảm thiểu việc làm vào ca đêm để giúp đỡ nhân viên của họ.
Tuy nhiên, ông thừa nhận rằng, chiến lược này sẽ không khả thi đối với một số ngành nghề nhất định, chẳng hạn như chăm sóc sức khỏe và thi hành pháp luật.
Guarana cũng lưu ý rằng nghiên cứu này là một lời giải thích phù hợp cho câu hỏi tại sao chúng ta nên duy trì các mô hình làm việc linh hoạt mà nhiều nhà tuyển dụng đã áp dụng trong đại dịch COVID-19.
Ông cho biết: “Các mô hình làm việc linh hoạt có thể là giải pháp cho những người có sự chênh lệch trong quy trình hay đồng hồ sinh học”.
Ông nói tiếp: “Tuy nhiên, có một số thứ phức tạp liên quan đến bối cảnh xã hội mà nếu không được giải quyết, giải pháp này sẽ không hữu ích cho những “cú đêm”. Ví dụ, chúng ta nói về thời gian bắt đầu đi học của con trẻ. Nếu bọn trẻ phải dậy sớm để đi học, cha mẹ có thể cũng sẽ phải thức dậy cùng chúng”.
Guarana cũng lưu ý rằng một số minh chứng cho thấy chủ lao động có cái nhìn định kiến với “cú đêm”, trong khi đó họ đánh giá những người dậy sớm là nhân viên “giỏi hơn”.
Ông cho rằng những rào cản tâm lý này cần phải được thay đổi.
Nancy Schimelpfening
(+) Chú thích:
(1.) Đồng hồ nội bộ (Internal clock) dùng để đề cập đến giờ giấc ăn ngủ của con người, hay có thể gọi là "đồng hồ sinh học" bên trong mỗi người. Ví dụ như: đến 11g đêm thì cảm thấy buồn ngủ. Và nó không chỉ dùng cho người, mà từ này còn có thể áp dụng cho sinh vật và thực vật nữa. (Nguồn: Internet)
(2.) Phương pháp phân tích thống kê Mendelian randomization (a type of statistical analysis called Mendelian randomization) là phương pháp mà qua đó sử dụng các biến thể di truyền có thể liên quan đến các yếu tố nguy cơ, chẳng hạn như các đặc điểm về giấc ngủ, qua đó điều tra xem chúng có liên quan đến căn bệnh nào đó trên cơ thể người hay không. (Nguồn: Internet)
(3.) Thời điểm sinh học (Chronotype) của mỗi người liên quan đến chu kỳ thức – ngủ, thời điểm tỉnh táo và hiệu quả nhất trong ngày. Việc nhận biết kiểu thời gian sinh học giúp bạn xác định thời điểm nào bản thân làm việc năng suất nhất, thường uể oải vào khi nào, liên kết thời gian ngủ thức với sức khỏe tinh thần. Từ đó điều chỉnh hoạt động theo đồng hồ sinh học của mình. (Nguồn: Internet)
(4.) Kính lọc ánh sáng xanh (blue light-filtering glass): loại kính có chứa thấu kính hoặc lớp phủ được thiết kế đặc biệt để giảm lượng ánh sáng xanh truyền đến mắt. Những thấu kính hoặc lớp phủ này chống lại sự xâm nhập của ánh sáng xanh. Hoặc lọc bớt một phần ánh sáng xanh từ màn hình kỹ thuật số. Chúng giúp ngăn ngừa các chứng bệnh do ánh sáng xanh gây ra bao gồm hội chứng thị giác màn hình, mất ngủ do rối loạn nhịp sinh học và bệnh thoái hoá điểm vàng. (Nguồn: Internet)
------------------------------------------------------------
Source: Heathline
Translator: Hà Thị Như Quỳnh
Editor: Phan Linh Ngọc
----------------------------------------------
𝐒𝐘𝐄 - 𝐒𝐔𝐁 𝐘𝐨𝐮𝐭𝐡 𝐄𝐝𝐢𝐭𝐨𝐫
𝐃𝐮̛̣ 𝐚́𝐧 𝐧𝐠𝐨̂𝐧 𝐧𝐠𝐮̛̃ 𝐯𝐚̀ 𝐝𝐢̣𝐜𝐡 𝐭𝐡𝐮𝐚̣̂𝐭 𝐭𝐡𝐮𝐨̣̂𝐜 𝐘𝐨𝐮𝐭𝐡+ 𝐂𝐨𝐦𝐦𝐮𝐧𝐢𝐭𝐲
Fanpage: SUB Youth Editor
Email: [email protected]
Website: youth.com.vn