[PSYCHOHUB] GẮN BÓ THỜI THƠ ẤU VÀ TÌNH YÊU KHI TRƯỞNG THÀNH
![Ảnh bìa bài viết [PSYCHOHUB] GẮN BÓ THỜI THƠ ẤU VÀ TÌNH YÊU KHI TRƯỞNG THÀNH](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fstorage.googleapis.com%2Fyouth-media%2Fpost-thumbnails%2FtpewdZQaKCY11gNIp1O8sdE2lgs6ivMYLsyYbkGM.png&w=1080&q=75)
Ở bài đăng trước, chúng ta đã được tìm hiểu về chúng ta thường yêu theo những kiểu như thế nào, vậy liệu có bao giờ chúng ta tự hỏi rằng điều gì làm nên những cách chung ta yêu như vậy. Ở bài viết này, hãy cùng PsychoHub tìm hiểu về ảnh hưởng của kiểu gắn bó thời thơ ấu đến tình yêu trưởng thành nhé!
Ít ai biết rằng, học thuyết gắn bó chúng ta thường nhắc đến gần đây của nhà tâm lý học phát triển Mary Ainsworth lại bắt nguồn từ những phát hiện đầu tiên của John Bowly (phân tâm học) về các kiểu gắn bó. Nhìn chung, lý thuyết đều chỉ ra tính chất mối quan hệ với người chăm sóc (đặc biệt là người mẹ) từ thuở ấu thơ đóng vai trò quan trọng đến đặc thù mối quan hệ lãng mạn sau này. Nếu người mẹ thiếu khả năng đáp ứng nhu cầu đứa trẻ sẽ dẫn đến hệ quả tất yếu của mối quan hệ thiếu tính liên kết - phần nào lí giải vì sao bạn luôn bị thu hút bởi cùng một kiểu người và sự tương đồng về bản chất các vấn đề bạn gặp phải trong nhiều mối quan hệ cá nhân.
Nói một cách đơn giản, người lớn chúng ta sẽ rơi vào một trong hai kiểu gắn bó chính: An toàn hoặc không an toàn.
✨Gắn bó an toàn (secure attachment) - kiểu gắn bó lành mạnh nhất. Theo Dana Dorfman, Tiến sĩ, nhà trị liệu gia đình tại NYC và đồng chủ trì podcast 2 Moms on the Couch lí giải: Gắn bó an toàn hình thành từ thuở ấu thơ, bất kì khi nào đứa trẻ cần được bảo vệ, người chăm sóc luôn ở đó tạo không gian và cảm giác an toàn ở trẻ [1]. Bởi vậy khi trưởng thành họ khá thoải mái, gần gũi với đối phương, cho đi tình yêu, nhận lại sự tin cậy tương đối dễ dàng [2]
✨Gắn bó không an toàn (insecure attachment) được phân ra với 3 cấp độ: Gắn bó lo âu (anxious), gắn bó tránh né (avoidant), gắn bó lo âu-tránh né (anxious-avoidant)
- Gắn bó lo âu (anxious): Theo bà Carolina Pataky, LMFT, đồng sáng lập Love Discovery Institute tại Florida giải thích: Kiểu người này luôn sợ bị bỏ rơi vì thời thơ ấu không được nhận đầy đủ sự quan tâm từ người chăm sóc, điển hình nhất là do cha mẹ thường đi công tác xa nhà, hoặc tệ hơn là cha mẹ li hôn, ngược đãi trẻ hay vật lộn với trầm cảm… [1] Trong quan hệ yêu đương, họ có xu hướng kiểm soát quá mức [2] đối phương như nhắn tin liên tục 24/7, có thể thu hút những kiểu người tránh né (Avoidant) [1].
- Gắn bó tránh né (avoidant): Họ cảm thấy mình cần được yêu thương nhưng không sẵn sàng cho mối quan hệ thân mật ràng buộc [2]. Kiểu người này học cách tự chủ, độc lập do người chăm sóc thiếu khả năng đáp ứng. Chuyên gia sức khỏe tâm thần Jor-El Caraballo EdM (về mối quan hệ và đồng sáng lập Viva Wellness) cho hay: Những người này không coi trọng cảm xúc, kết nối bên trong, kết quả dẫn đến những mối quan hệ thiếu cam kết [1]
- Gắn bó lo âu-tránh né (anxious-avoidant) - tổ hợp của những hạn chế điển hình ở cả 2 kiểu người nói trên. Từ thuở ấu thơ đến lúc trưởng thành, họ luôn ở trong mối quan hệ có độ bất định cao, thậm chí bị lạm dụng [1]. Họ luôn trong trạng thái mắc kẹt bởi mong muốn được yêu nhưng lại “sợ yêu” (gắn bó tránh né) và luôn ám ảnh ngờ vực, thiếu tin tưởng người khác (gắn bó lo âu), dẫn đến xung đột nội tâm sâu sắc làm trì trệ mệt mỏi về tinh thần. MV “Hot and Cold” của Katty Perry miêu tả khá chính xác những đặc trưng điển hình của kiểu người này.
📌Có thể thay đổi kiểu gắn bó không an toàn thành an toàn hay không?
Điều này là có thể qua sự dẫn dắt từ đối phương thuộc kiểu gắn bó an toàn, nhưng mấu chốt là các cá nhân cần nhận định chính xác kiểu gắn bó của mình trong mối quan hệ để xác định độ “tương thích” của mình với đối phương. Nhận thức sớm điều này hoàn toàn có lợi trong mọi giai đoạn khi bước vào quan hệ lãng mạn [2].
📌Sự thống trị phương tiện kĩ thuật số - social media, messenger.. ảnh hưởng thế nào đến kiểu gắn bó và tính chất mối quan hệ yêu đương?
Các phương tiện kĩ thuật số ngày nay - công cụ hữu ích mang đến cảm giác an toàn về sự hiện diện của đối phương. Cha mẹ công tác xa nhà dễ dàng kết nối, củng cố kiểu gắn bó an toàn con cái mình, tương tự, chúng ta có thể duy trì liên lạc bền chặt với người yêu, đáp ứng nhu cầu an toàn và được quan tâm, bất chấp khoảng cảnh về địa lý [2].
Bài viết được biên tập, chỉnh sửa dựa theo nguồn:
[1] Kassel, G. (2020, June 23). Attachment Theory Plays a Role in Relationships — Here’s What That Means for You. Healthline. https://www.healthline.com/health/relationships/attachment-theory#anxious-avoidant
[2] How Attachment Styles Influence Romantic Relationships. (2022, February 9). Columbia University Department of Psychiatry. https://www.columbiapsychiatry.org/news/how-attachment-styles-influence-romantic-relationships
______________________________________
PsychoHub - Dự án Tâm lý học thuộc Tổ chức Youth+ Community
Fanpage: https://www.facebook.com/PsychoHub.Project/
Email: [email protected]