[PSYCHOHUB] TẠI SAO EM BÉ LUÔN ĐÁNG YÊU ĐẾN VẬY?
![Ảnh bìa bài viết [PSYCHOHUB] TẠI SAO EM BÉ LUÔN ĐÁNG YÊU ĐẾN VẬY?](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fstorage.googleapis.com%2Fyouth-media%2Fpost-thumbnails%2FSBoGwgwOcx1vCttQnwgjslhxzWdlFob7I4pWH9dt.png&w=1080&q=75)
Các bạn có để ý rằng em bé lúc nào cũng có một sức hấp dẫn không thể chối từ khiến chúng ta không thể cưỡng lại được, phải chạy đến ôm một cái, cưng nựng và thơm thật nhiều không? Nhân ngày Quốc tế Thiếu nhi, hãy cùng PsychoHub tìm hiểu xem tại sao các em bé lại dễ thương như vậy nhé.
✨Theo phát hiện mới nhất, sự đáng yêu thực ra có nền tảng sinh học và tiến hóa. Việc chúng ta cảm thấy thứ gì đó đáng yêu là vì khả năng đó đem lại cho chúng ta một lợi thế tiến hóa. [1] Học thuyết này được đưa ra vào khoảng năm 1950 bởi nhà động vật học người Úc, và là một trong những người cha đẻ của ngành tập tính học, Konrad Lorenz. Ông là người đã đưa ra thuật ngữ “lược đồ em bé” (Baby Schema - Kindchen Schema, Lorenz, 1943) để giải thích cho học thuyết nói trên.
Thuật ngữ này dùng để nói tới một hệ thống những đặc trưng trên khuôn mặt (như đầu lớn, mặt tròn, trán cao và nhô ra, mắt to, mũi và miệng nhỏ) thường được thấy ở trẻ em hay con non của động vật.
🤔Vậy điều gì làm cho các em bé đáng yêu đến thế? Câu trả lời là do đôi mắt của các bé thường to so với tỉ lệ khuôn mặt (nhãn cầu không phát triển nhiều đến thế sau khi sinh ra); đầu của các bé thì lớn hơn so với cơ thể, đôi má phính, và cái cằm bé tí thường khiến người lớn muốn cưng nựng . Sự chú ý và cảm giác tự nguyện chăm sóc, đi kèm những ảnh hưởng tích cực và hành vi bảo vệ ngày càng tăng, dẫn đến hành vi gây hấn đối với các em bé càng suy giảm, đó chính là biểu hiện của phản ứng em bé (baby schema effect). [2]
Đây không phải là ngẫu nhiên, thực chất nó xuất phát từ lợi thế tiến hóa của loài người.
Loren cho rằng, một số đặc trưng cụ thể trên khuôn mặt trẻ nhỏ kích thích bản năng nuôi dưỡng ở người lớn - chúng ta nhận thức điều này như một cảm nhận “đáng yêu”. Nó như một cú hích giúp các bậc cha mẹ tham gia nhiều hơn vào việc chăm sóc và nuôi dưỡng cho con cái của mình, tạo điều kiện cho chúng lớn lên khỏe mạnh và phát triển đến tuổi trưởng thành. Thế nên, qua thời gian, những người có thể nhận thức được sự đáng yêu của con cái họ sẽ có được những lợi thế tiến hóa so với những người không thể. Sự đáng yêu của các em bé là một nguồn động lực mạnh mẽ đáng nể. Nó làm tan chảy trái tim người lớn, đảm bảo cho các em bé có được nguồn thức ăn bền vững và sự bảo vệ cho tới khi các bé trưởng thành đến một độ tuổi nhất định
Các nhà khoa học nói rằng những đặc tính này kích hoạt một sự chú ý mang tính bản năng ở người lớn. Nghiên cứu về cộng hưởng từ đã tìm ra các bằng chứng của sự phản ứng tức thời đối với em bé ở các bố mẹ và người lớn khác ở một vùng não liên quan đến phần thưởng và sự quyết định. Những em bé dễ thương thực sự rất khó để mà ngó lơ, và điều này có lẽ đã được khắc sâu trong não bộ chúng ta. [1]
😮Vậy còn những em bé không dễ thương lắm thì thế nào? Có một số bằng chứng chỉ ra rằng những em bé kém dễ thương hơn thường được đối xử theo một cách khác. Một đánh giá từ các tài liệu khoa học trong bài Trends in Cognitive Science cũng đã đưa ra kết luận tương tự như sau:
👉Đầu tiên là: “Cả đàn ông lẫn phụ nữ sẽ dành nhiều thời gian hơn để nán lại nhìn ngắm các em bé dễ thương”. Vậy là những em bé dễ thương hơn sẽ đòi hỏi nhiều sự quan tâm hơn. Liệu điều này có nghĩa là người lớn thích các bé hơn không? “Khi được cho gặp các bé dễ thương và các bé kém dễ thương hơn, người lớn thường chọn đưa đồ chơi cho hoặc kể cả nhận nuôi những bé dễ thương hơn” (Resnick, 2016). Phản ứng tức thời càng trở nên khác biệt rõ ràng hơn khi họ thấy những bé có khiếm khuyết thể chất. Theo Resnick, kết quả chụp cộng hưởng từ não bộ cho thấy những ai phản ứng tức thời khi nhìn chăm chú gương mặt trẻ sơ sinh - sẽ thể hiện phản hồi kém tích cực khi gặp những bé có khiếm khuyết dị dạng sọ mặt. Bởi theo tác giả, những khuyết thiếu này sẽ cản trở những biểu cảm dễ thương điển hình ở trẻ (2016) [1].
Thực tế, việc này có thể vô tình tổn thương các em. Các em bé bị sứt môi và hở hàm ếch nhiều nguy cơ phải đối diện với “nhiều rào cản trong sự phát triển bao gồm các vấn đề nhận thức,” “Những vấn đề này ít nhất cũng sẽ phần nào dẫn đến sự đổ vỡ trong tương tác giữa mẹ và bé ở độ tuổi sơ sinh, nhất là sự thiếu hụt các phản ứng quan trọng của mẹ với bé,” ám chỉ rằng người mẹ sẽ phản ứng ít hơn khi em bé kém dễ thương.
Mặt khác ngoài gương mặt, còn một số yếu tố khác ảnh hưởng đến sự dễ thương của em bé. Có một vài hi vọng cho những em bé kém dễ thương hơn những em cùng trang lứa khác. Tác giả của bài đánh giá Xu hướng trong Khoa Học Nhận Thức cho hay, những khía cạnh khác đóng góp cho sự dễ thương ngoài khuôn mặt, ví dụ như: “vẻ ngoài, âm thanh, hoặc mùi hương của em bé có thể tạo điều kiện cho sự chăm sóc và có thể khuyến khích những hành vi cảm xúc tinh vi khác,” (Resnick, 2016) (Thêm nữa là bố mẹ thường có thiên kiến thấy sự dễ thương ở con của mình.)
Ngoài ra còn một sự thật khác, đó là không có em bé nào có thể dễ thương mãi mãi được. “Cả người lớn lẫn trẻ con đều dành nhiều sự quan tâm đến khuôn mặt của các em bé sơ sinh hơn là những em lớn hơn.” tác giả Resnick , “sức mạnh của sự dễ thương trên khuôn mặt của các em bé rồi cũng sẽ phai dần theo thời gian.” [1]
Tuy vậy một điều không thể phủ nhận là sự dễ thương của các em bé luôn có một sức mạnh khó cưỡng đối với chúng ta phải không các bạn? Nhân ngày Quốc tế Thiếu nhi, PsychoHub chúc cho tất cả các em bé luôn đáng yêu và luôn được yêu thật nhiều.
Bài viết được biên tập, chỉnh sửa dựa theo nguồn:
- Resnick, B. (2016, June 8). Babies’ cuteness is key to their survival. What happens when they’re not that cute? Vox. Retrieved May 26, 2022, from: https://www.vox.com/2016/6/8/11872688/ugly-babies-discrimination
- Borgi, M., Cogliati-Dezza, I., Brelsford, V., Meints, K., & Cirulli, F. (2014). Baby schema in human and animal faces induces cuteness perception and gaze allocation in children. Frontiers in Psychology, 5, 1-9. https://www.researchgate.net/publication/262378766_Baby_schema_in_human_and_animal_faces_induces_cuteness_perception_and_gaze_allocation_in_children?fbclid=IwAR0_fLMbP_iu0i-ISM7SXlbD4BYh9O7Uq2sdqIbmNq0hytrVDuEUSaFyKVE
---------------------------------------------------------
PsychoHub - Dự án Tâm lý học thuộc Tổ chức Youth+ Community
Fanpage: https://www.facebook.com/PsychoHub.Project/
Email: [email protected]