[SYE] 10 câu hỏi về song ngữ
![Ảnh bìa bài viết [SYE] 10 câu hỏi về song ngữ](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fstorage.googleapis.com%2Fyouth-media%2Fpost-thumbnails%2FQfXa2R7FPEvCV1UKWXGx9fThMMJK8Qc5WYxKQzFo.jpg&w=1080&q=75)
François Grosjean có khả năng nói nhiều ngôn ngữ.
Khi một nghiên cứu gần đây tiết lộ rằng việc tiếp xúc sớm với nhiều ngôn ngữ sẽ
thúc đẩy sự phát triển hiệu quả của các kỹ năng giao tiếp, điều này đã được thêm
vào danh sách lợi ích của việc biết song ngữ (ví dụ: tăng cường kiểm soát điều
hành, phát triển trí nhớ, trì hoãn chứng khởi phát của suy giảm nhận thức). Bên
cạnh những kiến thức về xã hội ở nhiều khía cạnh khác nhau, kiến thức về ngoại
ngữ có thể mang lại một vài cơ hội đáng chú ý. Ví dụ, khi bắt đầu hành trình học
ngôn ngữ, chúng ta có cảm giác hồi hộp khi nghe những từ mới với chính giọng
nói của mình; sự phấn khích khi nói được một đoạn dài mà chỉ vài tháng trước
không thấm vào đâu. Sau đó, có khả năng khám phá ra con đường tắt dẫn đến cốt
lõi của các nền văn hóa mà chúng ta đang tìm hiểu. Đôi khi, chỉ đơn thuần là sự
thuận lợi khi tìm được từ phù hợp để diễn đạt cảm xúc (hoặc gọi một ly bia). Và
những lần khác, đó là lời mời để nhìn thế giới (và nhìn vào chính bản thân) trong
ánh sáng mới.
Theo một số ước tính, hơn một nửa dân số thế giới nói được hai thứ tiếng. Tuy
nhiên, niềm đam mê với khả năng nói nhiều ngôn ngữ vẫn đang được tìm hiểu bởi
các nhà nghiên cứu cũng như những người học ngôn ngữ. Dưới đây là 10 câu hỏi
được trả lời bởi chuyên gia song ngữ François Grosjean, tác giả của blog “Life as a
Bilingual” tại Psychology Today và cuốn sách Song ngữ: “Life and Reality”.
1. Khi nào bạn được coi là một người song ngữ?
Song ngữ là những người sử dụng hai hay nhiều ngôn ngữ (hoặc tiếng địa phương)
trong cuộc sống hàng ngày của họ. Trong thời gian dài, những người song ngữ
thường bị hiểu sai rằng họ thông thạo các ngôn ngữ họ sử dụng. Điều này rất hiếm
khi xảy ra, và định nghĩa thực tế khá đơn giản hơn về song ngữ này đã cho phép
nhiều người sống với hai ngôn ngữ trở lên chấp nhận họ là ai - song ngữ.
2. Có sự khác biệt nào giữa bộ não của những người song ngữ và đơn ngữ
không?
Trong một cuộc phỏng vấn gần đây trên blog của tôi, một nhà nghiên cứu hàng đầu
trong lĩnh vực này, Tiến sĩ Ping Li của Đại học Bang Pennsylvania, đã lập luận
một cách thuyết phục rằng không có "vỏ não đơn ngữ" hay "vỏ não song ngữ", mà
là não sử dụng các cấu trúc thần kinh và nguồn tài nguyên giống nhau để xử lý các
ngôn ngữ theo những cách khác nhau.
3. Người lớn có thể học nói một ngoại ngữ mà không ngữ âm không?
Các nhà nghiên cứu không đồng ý về giới hạn độ tuổi phân biệt giữa việc không có
ngữ âm trong ngôn ngữ thứ hai, nhưng độ tuổi tốt nhất thường rơi vào khoảng 10
hoặc 12, thậm chí 15 tuổi. Có những báo cáo về những người có động lực mãnh
liệt, chẳng hạn như giáo viên ngôn ngữ, những người tiếp xúc nhiều với người bản
xứ, thời gian lưu trú dài hạn ở quốc gia được đề cập, nghiên cứu ngữ âm và phát
âm, … và do đó ai có thể "vượt qua" được người bản xứ.
4. Có thể thành thạo như nhau giữa ngôn ngữ thứ nhất và thứ hai không?
Hầu hết người song ngữ sử dụng ngôn ngữ của họ cho các mục đích khác nhau,
trong các tình huống khác nhau, với những người khác nhau. Do đó, họ chỉ đơn
giản là không cần phải có năng lực như nhau trong tất cả các ngôn ngữ của họ.
Mức độ trôi chảy mà họ đạt được trong một ngôn ngữ (cụ thể hơn là trong một kỹ
năng ngôn ngữ) sẽ phụ thuộc vào nhu cầu của họ đối với ngôn ngữ đó và sẽ tùy
theo từng lĩnh vực cụ thể. Tôi đã gọi đây là Nguyên tắc Bổ sung. Rất hiếm khi
những người song ngữ có trình độ thông thạo các ngôn ngữ của họ như nhau.
5. Các bậc cha mẹ có nên cảnh giác với việc con cái họ trộn lẫn các ngôn ngữ
(tức là có nên ngăn chặn việc xen kẽ hai ngôn ngữ trong các câu) không?
Việc xen kẽ các ngôn ngữ ở trẻ em là điều bình thường, đặc biệt nếu bản thân cha
mẹ là người nói song ngữ và xen kẽ ngôn ngữ của họ. Việc chuyển đổi mã và vay
mượn ở trẻ em không phải là một yếu tố cho thấy chúng sẽ tiếp thu và duy trì hai
hoặc nhiều ngôn ngữ tốt như thế nào. Các vấn đề quan trọng hơn nhiều là thời
điểm tiếp thu ngôn ngữ, cha mẹ sử dụng chiến lược song ngữ nào, liệu trẻ có nhu
cầu thực sự đối với mỗi ngôn ngữ hay không, loại và lượng đầu vào được sử dụng
cho mỗi ngôn ngữ và cha mẹ có thể tin tưởng vào sự hỗ trợ khác về ngôn ngữ.
6. Những người song ngữ có mơ bằng các ngôn ngữ khác nhau không?
Trong một cuộc khảo sát nhỏ mà tôi đã thực hiện, khoảng 64% người song ngữ và
nói được ba thứ tiếng nói rằng họ mơ bằng ngôn ngữ này hoặc ngôn ngữ khác, tùy
thuộc vào giấc mơ (tất nhiên là khi một ngôn ngữ có liên quan trong giấc mơ). Một
lần nữa, Nguyên tắc bổ sung đang hoạt động ở đây: tùy thuộc vào tình huống và
người mà họ đang mơ ước, họ sẽ sử dụng ngôn ngữ này, ngôn ngữ khác hoặc cả
hai.
7. Việc nói các ngôn ngữ khác nhau có ảnh hưởng đến cách cảm nhận và suy
nghĩ của những người song ngữ không?
Một số người song ngữ cho rằng họ thể hiện khác nhau trong mỗi ngôn ngữ. Người
ta thậm chí còn đề xuất rằng những người song ngữ thay đổi tính cách khi họ thay
đổi ngôn ngữ. Tôi đã viết hai bài về chủ đề này và cơ bản những gì được coi là sự
thay đổi trong tính cách có lẽ chỉ đơn giản là sự thay đổi thái độ và hành vi tương
ứng với sự thay đổi trong tình huống hoặc bối cảnh, không phụ thuộc vào ngôn
ngữ. Điều này cũng đúng với những người đơn ngữ - họ cũng có thể cư xử khác
nhau và đôi khi thay đổi thái độ và cảm xúc với những người khác nhau mặc dù
ngôn ngữ giống nhau.
8. Khi nói chuyện song ngữ, họ có dịch thầm từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ
khác không?
Dịch từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác chủ yếu được tìm thấy trong giai đoạn
đầu của việc tiếp thu ngôn ngữ thứ hai. Khi mọi người trở nên thành thạo hai ngôn
ngữ, tức là sử dụng hai hoặc nhiều ngôn ngữ trong cuộc sống hàng ngày, họ không
còn dịch nữa hoặc rất hiếm khi làm như vậy.
9. Khi trẻ được làm quen với hai ngôn ngữ cùng lúc sẽ ảnh hưởng như thế nào
đến sự phát triển của trẻ? (Tức là nó có làm chậm bài phát biểu của chúng
không hay vốn từ vựng ít hơn trong mỗi ngôn ngữ không?)
Một quan niệm lâu đời xung quanh vấn đề song ngữ là trẻ em song ngữ bị chậm
phát triển ngôn ngữ. Đơn giản là không có bằng chứng nghiên cứu nào về tác động
đó và giờ đây chúng ta biết rằng tỷ lệ tiếp thu ngôn ngữ của trẻ cũng giống như tỷ
lệ tiếp thu ngôn ngữ của những người sử dụng đơn ngữ. Đối với kiến thức từ vựng
ở trẻ em song ngữ, tôi thảo luận về vấn đề phức tạp này trong một bài đăng cho
thấy rằng trẻ em bị ảnh hưởng bởi Nguyên tắc bổ sung, cũng như người lớn.
10. Bạn nghĩ lợi thế lớn nhất của người song ngữ là gì?
Thay vì chỉ đưa ra một, hãy cho phép tôi liệt kê một vài ý kiến chính: họ có thể
giao tiếp với những người khác nhau, thuộc các nền văn hóa khác nhau, ở các quốc
gia khác nhau; họ có ấn tượng rằng biết một số ngôn ngữ sẽ giúp họ tiếp thu các
ngôn ngữ khác; song ngữ thúc đẩy tư duy cởi mở, đưa ra những góc nhìn khác
nhau về cuộc sống, và giảm thiểu sự thiếu hiểu biết về văn hóa; nó cũng mang lại
cho bạn nhiều cơ hội việc làm hơn và việc di chuyển xã hội dễ dàng hơn.
Translator: Châu Thị Quỳnh Nhiên
Editor: Nguyễn Mai Chi
Ảnh minh họa: Sưu tầm Internet
Link bài gốc: https://www.psychologytoday.com/us/blog/between-cultures/201607/10-
questions-bilingualism
----------------------------------------------
𝐒𝐘𝐄 - 𝐒𝐔𝐁 𝐘𝐨𝐮𝐭𝐡 𝐄𝐝𝐢𝐭𝐨𝐫
Fanpage: SUB Youth Editor
Email: [email protected]
Website: youth.com.vn