Tâm lý học

ORTHOREXIA NERVOSA: TỪ XU HƯỚNG EAT CLEAN ĐẾN CHỨNG RỐI LOẠN ĂN UỐNG

Ảnh đại diện tác giả Hung Dang
Hung Dang · 4 phút đọc · 1.243 lượt xem
Ảnh bìa bài viết ORTHOREXIA NERVOSA: TỪ XU HƯỚNG EAT CLEAN ĐẾN CHỨNG RỐI LOẠN ĂN UỐNG

Thực đơn ăn kiêng của IU, chế độ Low-carb, phương pháp giảm cân Keto đã là trang sách đã cũ. Giờ đây, xu hướng eat clean, xu hướng ẩm thực Organic, trường phái thực dưỡng mới chính là đường lối đúng đắn để có một cuộc sống lành mạnh. Đi kèm với đó là một cái nhìn mới về hành vi ăn uống của cộng đồng dưới góc độ Tâm lý học – Tâm bệnh học.

1. Orthorexia nervosa được hiểu như thế nào?

Orthorexia nervosa (ON; tiếng Hy Lạp: ortós = đúng đắn, orexis = khẩu vị) được miêu tả là một hành vi cũng như một thói quen ăn uống bất thường liên quan đến việc chọn lựa và tiêu thụ một số loại thực phẩm nhất định mà họ tin là có lợi cho sức khỏe.

Đặc trưng của ON là những ám ảnh cưỡng chế về một lối ăn lành mạnh, đi kèm là những suy nghĩ ép buộc, lặp đi lặp lại về các chế độ ăn uống tốt cho sức khỏe, những hành vi mang tính chủ quan nhằm né tránh các loại thực phẩm bị coi là có hại, và việc lập ra những quy tắc ăn uống cũng như danh sách “cấm ăn” khắt khe. Các tiêu chí “lành mạnh” của một người có biểu hiện của ON ban đầu thường có thể dễ hiểu, nhưng sẽ dần trở nên bất thường và cực đoan. Vì vậy, mặc dù việc quan tâm và chú ý đến thói quen ăn uống và thực phẩm được xem là một hành vi xây dựng sức khỏe đúng đắn, nhưng hành vi mà những cá nhân mang biểu hiện của ON lại có thể phản tác dụng đến chính sức khỏe và tinh thần của họ.

2. Orthorexia nervosa dưới lăng kính khoa học

Orthorexia nervosa là một khái niệm rất mới và được sử dụng lần đầu tiên vào năm 1997 trên tờ Yoga Journal bởi bác sĩ người Mỹ, Steven Bratman. Khác với chứng rối loạn ăn uống Chán ăn tâm thần (Anorexia nervosa), Orthorexia nervosa hiện là một vấn đề gây tranh cãi trong giới y khoa và giữa các nhóm nghiên cứu và vẫn chưa được bất kì một hệ thống chẩn đoán và thống kê rối loạn tâm thần nào (bao gồm ICD-11 và DSM-5) công nhận là một danh mục rối loạn tâm thần riêng biệt. Các công trình nghiên cứu về hiện tượng tâm lý – hành vi này vẫn chưa đầy đủ để đi đến một hiểu biết thống nhất về cơ chế bệnh lý cũng như để phân biệt ON với các chứng rối loạn ăn uống (eating disorder), rối loạn ám ảnh nghi thức (obsessive-compulsive disorder), rối loạn lo âu (anxiety disorder) hay nghiện (behavioral addiction/disorders due to addictive behaviors). Một số tác giả tìm thấy ở ON những biểu hiện và cấu trúc để được coi như một bệnh về rối loạn ăn uống riêng biệt. Một số khác coi đó như một dạng hành vi tiền rối loạn, nhưng chưa đủ để cấu thành một danh mục bệnh riêng. Có ý kiến cho rằng ON là một dạng nghiện hơn là rối loạn ăn uống. Và cũng có những tranh cãi rằng ON chỉ đơn giản là một xu hướng trong xã hội.

3. Phác họa Orthorexia nervosa

Việc phác họa một người có dấu hiệu của ON mà không sử dụng bất cứ hệ thống chẩn đoán bệnh chính thức nào không hề đơn giản. Trang The National Eating Disorders Association (NEDA) gợi ý những bất thường trong hành vi và suy nghĩ được liệt kê sau đây:

• Liên tục, cưỡng chế kiểm tra danh sách thành phần và giá trị dinh dưỡng

• Gia tăng mối lo ngại về ích lợi đối với sức khỏe của các thành phần

• Ngày càng loại bỏ nhiều nhóm thực phẩm (như: tất cả đường, tinh bột (carbs), tất cả sản phẩm từ sữa, tất cả thịt, tất cả thực phẩm có nguồn gốc động vật)

• Không thể ăn bất cứ gì trừ một số ít nhóm thực phẩm được cho là "có lợi cho sức khỏe“, "thuần“

• Mối quan tâm bất thường đến sự lành mạnh trong những thứ mà người khác tiêu thụ

• Dành hàng giờ mỗi ngày để nghĩ về món ăn nào sẽ được mang ra cho dịp nào

• Biểu hiện căng thẳng khi thức ăn "an toàn” hoặc "lành mạnh“ không có sẵn

• Ám ảnh với việc theo dõi các trang blogs về "lối sống lành mạnh“ trên Twitter, Instagram

• Các mối quan tâm về ngoại hình (có hoặc không)

---------------------

Nguồn: A Happy Introvert

Đọc nhiều nhất

Cùng chủ đề Tâm lý học

Khám phá Tâm lý học →

Có thể bạn cũng thích

Xem tất cả →
Định hướng sớm, kết nối đúng việc, lớn lên cùng Youth+.Làm bài đánh giá miễn phí