18/01/2021
211

[SYE] “Tôi là ai?” và Làm thế nào để tìm ra bản ngã?

[SYE] “Tôi là ai?” và Làm thế nào để tìm ra bản ngã?

 

Nhắc đến ý thức về bản thân là nhắc đến sự nhận thức về những tính cách tạo nên mỗi người. Phẩm chất cá nhân, năng lực, sở thích, sở đoản, hệ tư tưởng, quy tắc đạo đức và hành vi đều góp phần làm nên bản ngã và bản sắc cá nhân của bạn.

Những người có thể dễ dàng mô tả được bản sắc cá nhân thường nhận thức rõ ràng mình là ai. Ngược lại, những người gặp khó khăn trong việc nói ra đặc điểm tính cách có khả năng nhận thức bản ngã thấp hơn.

Bạn có thể không dành nhiều thời gian nghĩ về bản sắc cá nhân song nó vẫn ảnh hưởng tới cuộc sống của bạn. Biết rõ mình là ai cho bạn biết mục tiêu sống của mình là gì và xây dựng những mối quan hệ theo ý muốn của mình; cả hai điều này đều giúp ích cho sức khỏe tinh thần của bạn. 

Liệu bạn có hứng thú với việc tìm ra lợi ích từ việc nhận thức rõ bản thân không? Hay bạn đang tìm kiếm những mẹo vặt để tạo dựng bản sắc cá nhân? Bạn đã tìm đúng nơi rồi đấy.

Tại sao việc này lại quan trọng?

Vài người vẫn có thể tiến xa mà không cần phải trăn trở gì nhiều về bản sắc cá nhân. Bạn có lẽ sẽ thắc mắc, ý thức rõ về bản thân liệu có tạo nên sự khác biệt không? Hoàn toàn có.

Bà Erikea Myers, một chuyên gia tư vấn đã được chứng nhận tại Bend, Orego giải thích: “Ý thức rõ ràng được bản ngã của mình giúp ích chúng ta rất nhiều trong việc đưa ra các lựa chọn trong cuộc sống. Từ những thứ nhỏ nhặt như món ăn ưa thích tới những vấn đề lớn hơn như giá trị bản thân, biết được bản tính của ta và của người khác là để chúng ta được sống là chính mình.”

Ý thức về bản thân có thể củng cố niềm tin của bạn vào giá trị của mình. Bạn không hoàn hảo (có ai hoàn hảo cơ chứ?), nhưng vẫn là bạn của những điều tốt đẹp.

Biết được mình là ai giúp bạn dễ dàng chấp nhận bản thân hơn, cả những phần đáng tự hào và những phần bạn muốn hoàn thiện. Khi bạn đã ý thức rõ ràng tính cách và năng lực của mình rồi thì việc khắc phục những điều bạn còn chưa hài lòng sẽ bớt nhọc hẳn đi.

Ngược lại, thiếu đi sự nhận thức rõ ràng về bản thân khiến bạn mông lung không rõ mình muốn gì. Khi cần đưa ra lựa chọn quan trọng nhưng do dự không quyết, đến cuối cùng bạn sẽ chẳng có nổi một đáp án trong tay. Và rồi bạn sẽ bị dòng đời cuốn đi, quay cuồng trong guồng quay của kẻ khác chứ không còn được là chính mình, bạn sẽ bất mãn khi sự cố nào đó ập đến nhưng không thể xác định nguồn cơn sự bất mãn ấy đến từ đâu.

Cách kiểm tra ý thức về bản thân

Bạn có lẽ sẽ nhận ra rằng quyết định bạn đưa ra phần nào đó sẽ bị chi phối bởi suy nghĩ của bạn về mong muốn của người khác. Hoặc có thể bạn không có quá nhiều tham vọng hay đam mê bất diệt gì, cảm thấy đơn giản đi theo số đông là ổn rồi. Trả lời những câu hỏi bên dưới có thể giúp bạn hiểu rõ hơn.

Tôi đồng ý để chiều lòng người khác?

Chiều lòng người khác đôi khi không sai, nhưng nếu bạn lúc nào cũng chiều theo ý họ thì đó là bạn đang sống cho người khác chứ không phải sống cho mình. Lấy các mối quan hệ và khả năng chiều theo ý muốn của người quen ra để định nghĩa bản thân là biểu hiện của sự kém phát triển trong “ý thức về bản thân”.

Thế mạnh của tôi là gì?

Nhận thức về bản thân không chỉ là nhận ra thế mạnh của bản thân mà còn là tin vào năng lực của mình và vận dụng những năng lượng đó để hoàn thành mục tiêu. Nắm bắt và tận dụng tối đa tài năng của bản thân trong cuộc sống hàng ngày có nghĩa bạn đang có một bản ngã lành mạnh.

Điều gì khiến tôi vui?

Điều gì làm bạn thư thái và tận hưởng cuộc sống? Thói quen hay hoạt động nào khiến cuộc sống của bạn trở nên ý nghĩa?

Cuộc sống của mỗi người đều sẽ có những điều họ không muốn thay đổi, có những người họ không muốn mất đi. Chính vì vậy, xác định ai, cái gì là thứ quan trọng có thể nói lên rất nhiều điều về con người bạn.

Giá trị của tôi là gì? Tôi có sống dựa trên những giá trị đó không?

Ý thức về giá trị cá nhân có thể ảnh hưởng rất lớn tới việc hình thành ý thức bản thân. Những giá trị này thể hiện những phẩm chất bạn quan tâm trước nhất, ở mình hoặc người khác – đồng cảm, thật thà, tín nhiệm, tử tế, v.v

Lựa chọn của tôi có phản ánh lợi ích của cá nhân tôi hay người khác không?

Nếu bạn chưa chắc chắn đáp án cho câu hỏi này, hãy nhìn từ một góc độ khác: Nếu chỉ có một mình, bạn vẫn sẽ lựa chọn như vậy chứ? Quyết định đưa ra nhằm phục vụ ham muốn và mục tiêu của bạn thường thể hiện ý thức bản thân cao.

Những yếu tố có khả năng ảnh hưởng ý thức về bản thân

Có thể bạn sẽ tự hỏi mình trong vô vọng: “Thực sự thì tôi là ai?”

Một lần nữa, bạn phải hiểu rằng ý thức mờ nhạt về bản thân không phải là trường hợp hi hữu. Điều đó không có nghĩa là bạn đã làm gì sai hay là bạn chủ định sống một cuộc đời thiếu đi bản sắc cá nhân.

Hiểu rõ những yếu tố ảnh hưởng đến việc hình thành ý thức về bản thân có thể giúp bạn mài giũa nó.

1. Xây dựng cá tính

Xây dựng cá tính là một quá trình xảy ra từ khi bạn còn nhỏ, thông qua đó bạn sẽ phát triển một cái tôi riêng biệt. Trẻ em muốn hình thành cá tính cần phải có môi trường khám phá, học tập và bày tỏ mong muốn, nguyện vọng.

Bà Myers giải thích: “Khi nhận được sự ủng hộ tự do thể hiện cá tính, chúng ta có thể phát triển ý thức về bản thân một cách mạnh mẽ hơn.”

Nếu bạn cố gắng thể hiện cái tôi nhưng chỉ nhận lại sự phê bình chỉ trích từ bố mẹ, bạn bè hay bất cứ ai, bạn có thể sẽ bỏ mặc thâm tâm của chính mình và cảm thấy dường như thay đổi mình theo tiêu chuẩn của người khác sẽ an toàn và hữu ích hơn.

2. Gắn kết

Quan hệ giữa bạn và bố mẹ, những đấng sinh thành đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành hiểu biết về những mối quan hệ sau này. Mối liên kết lỏng lẻo không chỉ ảnh hưởng tới sự phát triển bản sắc cá nhân mà còn ảnh hưởng tới cách ứng xử trong tình yêu khi bạn trưởng thành.

Khi bạn cảm thấy chưa vững tin vào tình yêu vô điều kiện và sự tín nhiệm mà bố mẹ dành cho mình, bạn có khả năng sẽ thay đổi thái độ để được họ ghi nhận nhiều hơn. Những lời biểu dương và sự chiều chuộng sau đó sẽ khiến bạn càng tin rằng thay đổi bản thân để không phụ sự kỳ vọng của người khác là cách tốt nhất để đạt được thành công trong các mối quan hệ.

Suy nghĩ này vẫn cứ đeo đuổi bạn trong các mối quan hệ về sau, bạn đè nén nhu cầu cá nhân để đáp ứng nhu cầu của đối phương và coi đó là cách duy nhất để duy trì tình cảm.

3. Tham vọng hòa đồng

Nếu gặp khó khăn trong việc hòa đồng với các bạn cùng trang lứa, bạn có thể sẽ thấy thoải mái hơn khi biến mình thành “kẻ ba phải”, nghĩa là bạn bắt đầu thay đổi cá tính sao cho hợp với nhiều nhóm chơi thay vì kiên định một bản sắc duy nhất.

Bạn có một cái tôi riêng khi đi làm, một cái khác ở nhà và một cái khác nữa khi ở với bạn bè. Xoay vòng vòng giữa những “cái tôi” có thể rút cạn sức lực của bạn và khiến việc tìm ra “bản ngã chân chính” trở nên khó khăn hơn.

Phát triển ý thức về bản thân

Không nhận thức rõ về bản thân có thể khiến bạn cảm thấy chán chường bứt rứt, nhưng sẽ luôn có cách để bạn có thể phát triển ý thức về bản thân một cách toàn diện hơn.

Hãy thử một vài chiến thuật dưới đây để bắt đầu tạo dựng một bản ngã kiên định và tự chủ hơn.

1. Định nghĩa giá trị bản thân

Bản sắc cá nhân bao hàm hai yếu tố chính là giá trị và hệ tư tưởng.

Hệ tư tưởng có thể giúp bạn nhận ra vấn đề bạn quan tâm nhất là gì và ý kiến của bạn về những vấn đề cốt lõi. Ví dụ, vì muốn bảo vệ quyền động vật nên bạn chọn mua những sản phẩm không thử nghiệm trên động vật hoặc có quyết định xác đáng hơn về thực phẩm tiêu dùng.

Giá trị chính là cấu nối giữa bạn và những người bạn trong đời. Nếu bạn đề cao tính trung thực thì chắc hẳn rằng bạn sẽ không thể làm bạn với những kẻ dối gian.

Bạn không cần phải xác định đồng thời tất cả các giá trị, nhưng hãy cố nghĩ ra một vài giá trị tiềm năng bạn có thể mang theo bên mình để tương tác với những người xung quanh.  

2. Đưa ra sự lựa chọn của riêng mình

Quyết định của bạn nên (và hầu hết là vậy) phục vụ lợi ích về mặt thể chất và tinh thần. Nếu bạn có chồng/vợ hoặc con cái, bạn chắc hẳn cũng muốn cân nhắc họ cần thứ gì nhưng dẫu vậy cũng không nên bỏ qua nhu cầu của bản thân. Hãy nhớ rằng, đừng nhắc đến phục vụ nhu cầu của kẻ khác khi bạn chưa thể thỏa mãn nhu cầu của mình.

Có lẽ có lần bạn đã để người khác quyết định thay mình những vấn đề quan trọng như: chọn trường đại học, sự nghiệp, nơi ở. Vậy thì việc bắt đầu thói quen tự quyết có vẻ khá khó khăn và đáng sợ. Dẫu vậy, cứ bắt đầu từ những điều nhỏ nhất. Tập làm những điều bạn muốn làm mà không có sự can thiệp của người khác.

Hãy nhớ rằng nhờ người khác giúp không có nghĩa là bạn thiếu ý thức về bản thân. Thảo luận các quyết định khó khăn với những người bạn tin yêu là điều hết sức bình thường, thậm chí khôn khéo là đằng khác. Chung quy lại, việc đưa ra quyết định phù hợp nhất với mình mới là quan trọng, người khác nghĩ gì mặc kệ họ.

3. Dành thời gian một mình

Khi muốn tìm hiểu ai đó, bạn sẽ dành thời gian cho họ đúng không? Vậy thì tương tự, khi tìm hiểu bản thân, bạn cũng sẽ cần khoảng thời gian cho riêng mình.

Việc này nghe có vẻ hơi hạ nhưng đôi khi tạm cách xa người khác, cả gia đình và bạn bè là điều nên làm. Hãy cứ sử dụng thời gian theo ý mình, và nếu bạn muốn khám phá bản thân ở mức tối đa thì hãy thử những cách sau đây:

  • Trải nghiệm thói quen mới
  • Đi tình nguyện
  • Đọc thêm sách
  • Tập thiền

4. Cân nhắc làm thế nào để đạt được “một tôi lý tưởng”

Những nghiên cứu đi trước cho rằng sự khác biệt giữa một cái tôi lý tưởng (“tôi” trong tưởng tượng) và một cái tôi thực tế có thể gây ra những cảm xúc bất mãn, thậm chí là bất lực. Nói cách khác, biết mình là ai dẫu tốt xong vẫn chưa đủ bởi không biết trân trọng bản thân còn có ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần. Khi bạn đã có ý thức kiên định về bản thân thì những gì bạn cần làm là hài hòa cuộc sống với những cá tính đó. Ví dụ bạn sẽ tự hỏi mình có thể làm gì để thay đổi trong công việc và trong giao tiếp với mọi người. 

Lời kết

Khái niệm “bản ngã” không phải lúc nào cũng dễ hiểu, một phần bởi bản sắc cá nhân của bạn chuyển biến và phát triển liên tục khi bạn tiếp nhận tri thức và trưởng thành. Có những lúc bạn cảm thấy mông lung và hoài nghi chính mình, điều đó hết sức bình thường. Khi bạn liên lục thấy bứt rứt và gặp trở ngại trong việc kể tên nhu cầu và nguyện vọng của mình, đó là lúc bạn cần dành cho mình một chút thời gian để khám phá “cái tôi”.

------------------------------------------
Translator: Lê Thị Lan
Editor: Tô Nguyệt Minh
Link bài gốc: https://www.healthline.com/health/sense-of-self#building-a-strong-identity
#SUBYouthEdit
Bạn muốn đóng góp phần công sức nhỏ bé của mình cho cộng đồng, bạn muốn làm việc trong môi trường năng động, trẻ trung và đầy chuyên nghiệp. Nhanh tay đăng ký để trở thành CTV SYE để rèn luyện ngoại ngữ tại: https://forms.gle/NTCHX9ARsnoEQhur5

----------------------------------------------

𝐒𝐘𝐄 - 𝐒𝐔𝐁 𝐘𝐨𝐮𝐭𝐡 𝐄𝐝𝐢𝐭𝐨𝐫

Fanpage: SUB Youth Editor

Email: sye.youthplus@gmail.com

Website: youth.com.vn